Dünən bir bacımla söhbət edirdik. Deyim ki, söz-sözü elə çəkdi ki, ümumiyyətlə, aləmi qatdıq bir-birinə. Nə isə düşüncə düşüncəni, söz sözü dartıb gətirdi toylarımıza. Biz də başladıq toylarımızın qulağını cınqıldatmağa. Düşündüm ki, bu barədə də bir yazı yazım.
Mən şənlikləri, toyları çox sevirəm. Amma, nə yalan deyim, nə qədər sevsəm də, boynuma alınası çox məqamlar var ki, bunlar heç də göz oxşamır. Əksinə, bəzilərimizi o toya getməkdənsə, getməmək fikri bürüyür. Maşallah Azərbaycan dolub, daşır şadlıq saraylarıyla. Gündə bir saray tikilir. Arada düşünürəm, hayıf deyil toyxana (palatka) toyları?! Amma, belə getsə zamanla bunlar da unudulub gedəcək. Çünki, artıq rayonlarımızda da şadlıq sarayları mövcuddur və əhalinin əksər hissəsi bu yolu seçirlər.
Şadlıq Sarayının bir işi yaxşıdır ki, əlini-qolunu sallayıb, saraya girib, toyunu edib, qayıdırsan evinə. Toyxana toyunda çəkilən əziyyət toy yiyəsi üçün burda yoxdur. Amma, elə yəqin bu əziyyətin ləzzətidir ki, toyxanalar daha əziz və şirindir. Şadlıq Sarayı da ki, gözəl olsa da dadı o dad deyil. Necə ki, çaynik, samovar çayının dadını vermir. Bir şey də var ki, toyxanaları nə qədər çox bəyənsəm də, Şadlıq Saraylarını da pisləmirəm, o halda ki, hər şey yaxşı ola..
Əslində uşaq vaxtı toyxanaları heç sevməzdim, yeni-yeni yaranan şadlıq sarayları mənim üçün daha gözəl, rahat və maraqlı görünərdi. İndi isə bir toy ərəfəsində kəndə getdiyim zaman oradakı abu-hava elə şirin olur ki, nə qədər danışsam az olar. Toy günü açıq havada nənələrin hərəsi bir qazan qarşısında yemək bişirmələri, kişilərin ət doğrayıb, kabab çəkmələri və s. ətrafı tüstünün bürüməsi adamda tamam başqa təəssüratlar yaradır.
Hmm...toyxanalar daha doğmadır, daha şirindir mənə.
Bəs şadlıq evlərinin nəyindən danışım? Tamadanın ardı-arası kəsilmədən atadan tutmuş, əminin qonşusunun qardaşınacan hamını söz deməyə çağırmasındanmı? Qulağı deşən, keyfiyyətsiz musiqi aparatlarındanmı? Süfrəyə düzülmüş, bər-bəzəkli, amma, ləzzətsiz, köhnə yeməklərdənmi? İnsanların özünü aparmasından, yoxsa gəlinlərinlərdənmi? Heç bilmirəm hansından danışım.
Bu sadaladıqlarım təbii ki, bütün şadlıq evlərinə, bütün insanlara aid deyil və toyxanalarda da belə şeylərin bəzilərinin olmadığını da iddia etmirəm. Sadəcə olaraq günümüzdə bu hallara daha çox şadlıq evlərində rast gəlinir. Keyfiyyətsiz aparatları, dadsız yeməkəri, tamadanı qoyuram bir kənara, bəs ədəb-ərkan?! Bunlar da itib getsə necə olacaq?
Diskotekalar və bu disko musiqi sədaları altında gəlinlərin “ipatdı” oynaması 10 toydan 6-da mütləq yaşanan bir vəziyyətdir. Demirəm ki, diskoteka olmasın. Gənc nəsildir, qanı qaynayır, şənlənirlər. Sözümü gəlinlərin rəqs tərzinə gətirmək istəyirəm. Düşünürəm ki, hayıf deyilmiydi əvvəlki zamanların bəzi qayda-qanunları. Heç qayda-qanun da deyil, sadəcə olaraq utancaqlıq, ədəb-ərkan, böyük, kiçiyin yerini bilmək. Ona görə hayıfdır ki, bunlar artıq itib gedir, yox olur. Gəlinin üzü görünməzdi, qırmızı şal ilə örtülərdi. Düşünən varmı niyə? Amma, indi bəzi gəlinlər özlərini elə aparırlar ki ... Ata, baba, əmi, qardaş – onları düşünən yoxdur..
Nə olsun ki, müasirləşmişik, nə olsun ki, zəmanə dəyişilib, nə olsun ki, “mən belə istəyirəm”. Nə üçün biz bu müasirliyi müasirliyin nə demək olduğunu anlamadan yaşayırıq. Müasirliyi yəqin ki, başqa cürə başa düşürük ya da mən başqa cürə qavrayıram. Nə isə sözüm müasirlikdən deyil, əslində bu barədə də ayrıca bir yazı yazmaq olar.
P.S. heç kimin xətrinə dəymək istəmirəm, amma, bu da mənim düşündüklərimdir. Allah hamını xoşbəxt eləsin!